پيغام به ايشان آمده و بايد از فرستادگان هم بپرسيم كه پيغام رسانيديد و چه جواب شنيدند ؟ 7 - فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَ ما كُنَّا غائِبِينَ . پس ناچار بر هر دو قوم گفتار و كردار آنان را خواهيم خواند و از روى دانشى كه داريم نقل كرد و ما ناآگاه و غافل و دور از آنها نبوده‌ايم . 8 - وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . سنجش كردار آنها در روز رستاخيز به حق و بجا است ، پس هركس ترازوى كارهايش گران و سنگين باشد ، آنان جاويد رستگارانند . 9 - وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ . و هركس سنجش ترازوى كارش سبك باشد ، آنان زيان‌كاران و از خويشتن درماندگانند ، كه به سخنان ما كافر شدند ! 10 - وَ لَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ . شما را در زمين جاى داديم و براى شما روزيها و آرامگاهها ساختيم و كمتر سپاس مىگزاريد . ( تفسير ادبى و عرفانى ) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - حسين منصور حلّاج گفت : چون بنده به صدق بِسْمِ اللَّهِ * بگويد بر هرچه خواند راست آيد و آنچه خواهد يابد . 1 - المص . شرح اين‌گونه كلمات در صدر سورهء بقره گذشت برخى نوشته‌اند كه اين حروف نام قرآن است . 2 - كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ . آيه . اى محمّد تو خاتم رسولانى و عهد تو آخرين عهد است ، چشم روشن دار ، و دل شاد و جان خرّم ، كه از ميان پيغمبران گوى سبقت ربودى و دولت مواصلت در عين مشاهدت يافتى ، پيغمبران همه برخبرند و تو بر عيان . . . . فَلا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ . آيه . اى محمّد بنگر تا رگ غيرت نينگيزى و حرج در دل خود نيارى و بيم و شك به خود راه ندهى . اى محمّد اگر با موسى سخن گفتيم از پس پرده گفتيم ولى با تو در خلوت بر بساط انبساط خود دانى كه چه رفت و چه بود ! زان گونه پيامها كه او پنهان داد * يك ذره به صد هزار جان نتوان داد لطيفه : در اينجا ( فِي صَدْرِكَ ) گفت ( و فى قلبك ) نگفت چون بيم و شك به سينه راه است نه به قلب جاى ديگر هم ضيق به صدر اضافه كرد نه به قلب ، از آن جهت كه قلب در محل شهود است و مورد لذت نظر و دوام انس ، و با اين حال بيم و حرج نبود از اين نظر بود كه پيغمبر فرمود : چشمهاى من بخواب مىروند ولى قلب من بيدار است . 3 - اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ . آيه . اى شما كه مخلوق و آفريده شده‌ايد و عقلها و بصيرتهاى شما در بوتهء پيروى و تبعيّت است ، خودرائى و خودپسندى را از خود دور كنيد ، كه خودرائى را نوائى نيست و خودپسندى را روى نه ! نقّادان دين اسلام و خازنان حضرت نبوّت نافه‌هاى هدايت برگشودند و صباى دولت دين را فرمودند كه نسيم اين نافه‌ها به وديعت به تو داديم ، گرد عالم همى طواف همىكن ، و احوال هر قومى مطالعه همىكن ، هركجا دماغى بينى عاشقانه و دلى بينى بر مجمر عشق سوخته ، نسيمى از وى بدان دل رسان ، ليكن بيچارگان كافر قريش و بىمايگان آنان و راندگان حضرت چون دماغشان در مهر خذلان بود ، نسيمى به دماغشان نرسيد ! به اين جهت ربّ عزت فرمود : كمتر متذكّر و متنبّه مىشوند .